![]() |
| Ayatollah Ali Khamenei, |
Hogaamiyaha ruuxiga ah ee Iran, Ayatollah Ali Khamenei, ayaa qirtay Sabtidii in kumanaan Iraniyiin ah lagu dilay in ka badan laba toddobaad oo rabshado ah oo ka dhacay dalka - dhimashada uu ku eedeeyay madaxweynaha Mareykanka Donald Trump, oo uu yiri "si cad u dhiirigeliyay" dibad-baxayaasha isagoo u ballan qaaday Mareykanka "taageerada militari".
Khudbad uu u jeediyay qaranka oo lagu sheegay
website-kiisa, Khamenei waxa uu Trump ugu yeedhay "dambiile" mas'uul
ka ah "labadaba khasaaraha iyo dhaawaca" intii lagu jiray
mudaaharaadyadii dawladda lagaga soo horjeeday ee qarxay dabayaaqadii
Diseembar, oo markii hore ka dhashay caro dadweyne oo ka dhalatay xaalado
dhaqaale oo daran.
Khamenei, oo 86 jir ah, ma uusan soo hadal qaadin tabaha
arxan darada ah ee ciidamada ammaanka Iran ay ku joojinayaan mudaaharaadyada.
Goobjoogayaal iyo hay’adaha xuquuqul insaanka ayaa ku tilmaamay ciidamada
dowladda inay rasaas ku fureen dibadbaxayaasha waddooyinka iyo guryaha
dushooda. In ka badan 3,600 oo mudaaharaadayaal ah ayaa lagu dilay qalalaasaha,
sida ay sheegtay wakaaladda wararka ee u dooda xuquuqda aadanaha ee fadhigeedu
yahay Maraykanka.
Mid ka mid ah dibad-baxayaasha Tehran ayaa CNN u sheegay
sida mowjado dad ah oo ka yimid caasimadda ay u buux dhaafiyeen waddooyinka,
iyaga oo aan hubaysnayn, maalmihii la soo dhaafay markii ciidamada dowladda ay
ka soo tuurayeen saqafyada sare ee iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee
militariga oo dul heehaabayay.
"Waxay la beegsanayeen laysarka waxayna dadka ka
toogtaan wejiga" goobjoogaha ayaa yiri, isagoo si qarsoodi ah u hadlay
sababo ammaan.
"Waxay xasuuqeen dadka… Waxay dileen caruurteena ugu
quruxda badan, ugu quruxda badan uguna geesisan."
Khudbad uu ka jeediyay telefishinka Sabtidii, Khamenei
wuxuu ku sheegay in "qalalaasayaasha" ku lug lahaa qalalaasuhu ay
hoos yimaadaan laba qaybood: dadka ay taageeraan, maalgeliyaan oo ay tababaraan
Mareykanka iyo Israa'iil, iyo dhalinyarada ay saameeyeen. Kuwa dambe, ayuu
yidhi, waxay ahaayeen "shakhsiyaad qaawan oo ay madaxdu gacanta ku
dhigeen." Waxa uu sheegay in dhalinyaradaasi ay waxyeelo gaarsiiyeen
xarumaha warshadaha Korontada, masaajido, goobo waxbarasho, bankiyo, goobo caafimaad
iyo dukaamo ganacsi.
Dowladda Iran ayaa inta badan ku eedeysay wakiilo
"shisheeye" ah oo mas'uul ka ah mudaaharaadyada dilaaga ah ee ka
socda dalka, iyada oo aan bixin caddayn.
"Iyadoo ay waxyeello u gaysteen dadka, waxay ('
rabshad-wadayaasha') dileen dhowr kun oo iyaga ka mid ah," ayuu yiri
Khamenei.
"Qaar ka mid ah waxaa lagu dilay xoog
bini'aadantinimada ka baxsan ... "Falalkani waxay qayb ka ahaayeen
qorshaha fallaagada ee horay loo diyaariyey."
Dibad-baxayaasha Tehraan ayaa sheegay in
mudaaharaadayaashu ay shideen dab si ay uga hortagaan qiiqa dadka ka ilmeysiisa
oo ay xireen waddooyinka si ay uga hortagaan weerarrada mootooyinka ee Basij,
kooxda weyn ee mutadawiciinta ah ee Iran ee uu aasaasay Khamenei oo inta badan
loo isticmaalo in lagu xakameeyo mudaaharaadyada.
Sawir gali
"Hubka kaliya ee dadku haysteen wuxuu ahaa dhagxaan
xitaa ma aysan helin fursad ay ku tuuraan," ayay yiraahdeen.
"Waan ogahay inay jirto fursad sare oo laygu dili
doono, laakiin wali waan tagi doonaa sababtoo ah waxaan rabaa inaan soo celiyo
Iran."
Horraantii usbuucan, Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Iran
Abbas Arakchi wuxuu dib u riixay tirada la soo sheegay ee dhimashada
"kumanaan", isagoo u sheegay Fox News 'Bret Baier in tiradu dhab
ahaantii boqollaal iyo soo jeedinta haddii kale ay qayb ka tahay "olole
macluumaad khaldan."
Khudbadiisii Sabtida, Khamenei wuxuu ku dhawaaqay in
"Mareykanku ay tahay in lala xisaabtamo."
Intii lagu guda jiray qalalaasaha, Trump wuxuu ku
dhiirigeliyay mudaaharaadayaasha inay sii wadaan mudaaharaadyada oo ay "la
wareegaan" hay'adaha dalka, isaga oo u xaqiijiyay in "caawinta ay ku
socoto."
"Waxaan u aragnaa madaxweynaha Mareykanka inuu yahay
dambiile, labadaba khasaaraha iyo dhaawaca, iyo aflagaadada uu u geystay
qaranka Iran," ayuu yiri Khamenei, sida laga soo xigtay tarjumaadda
hadalka ee boggiisa.
‘Nin buka’
Trump ayaa si degdeg ah uga jawaabay, isaga oo ku baaqay
hoggaan cusub oo Iran ah, wuxuuna ku tilmaamay Khamenei inuu yahay "Nin
buka" oo ay tahay "in uu si habboon u maamulo dalkiisa oo uu joojiyo
dilka dadka."
Wareysi subaxnimadii Sabtida uu siiyay Politico, Trump
wuxuu sheegay in Khamenei uu dambiile yahay, "hoggaamiyaha waddan",
"burburka gebi ahaanba dalka iyo adeegsiga rabshadaha heerar aan horay loo
arag."
"Si dalku u sii shaqeeyo - inkastoo shaqadaas ay
tahay mid aad u hooseysa - waa in hoggaanka uu diiradda saaraa sidii uu
waddankiisa ugu socodsiin lahaa si sax ah, sida aan ku sameeyo Maraykanka, oo
aan dadka ku dilin kumanaan si loo xakameeyo," ayuu yiri Trump.
Madaxweynaha Iran Masoud Pezeshkian ayaa u yimid difaaca
Khamenei Axadii, isagoo sheegay in gardaro kasta oo lagu hago hogaamiyaha ugu
sareeya loo arki doono "dagaal dhan walba ah" oo ka dhan ah Iran.
Khamenei waxa uu ku aqoonsaday khudbadiisii sabtida in
xaalada dhaqaale ee Iran ay tahay "run ahaantii mid adag" laakiin
wuxuu ugu baaqay dadka inay u midoobaan "difaacida nidaamka Islaamka iyo
Iran la jecel yahay." Waxa uu ugu baaqay madaxda dowladda in ay laba
jibaaraan dadaalkooda ku aaddan keenista agabka muhiimka ah, quudinta xoolaha
iyo agabka kale ee muhiimka ah.
Isaga oo tixraacaya isu soo baxyada dawladda ee Isniintii
ee guud ahaan Iran, Khamenei wuxuu Sabtidii sheegay in mudaaharaadyada "la
damiyey."
Xaalada Internetka
Iyada oo ay socdaan mudaaharaadyada ay la kulmeen rabshado
wata oo ay sameeyeen ciidamada ammaanka, dowladda Iran ayaa xirtay isku xirka
internetka Janaayo 8. Laakiin subaxnimadii Sabtida, waxaa jiray "kor u kac
yar" oo ku saabsan isku xirnaanta, sida ay sheegtay kooxda ilaalada
internetka ee NetBlocks.
"Guud ahaan isku xirnaanta ayaa weli ah (qiyaastii)
2% ee heerarka caadiga ah mana jirto calaamad muujinaysa soo laabasho
weyn," NetBlocks ayaa ku daray hadal ku saabsan X.
Wakaaladda wararka ee Iran Mehr News Agency ayaa Sabtidii
sheegtay in internet-ka dib loogu soo celiyay "macaamiisheeda
qaarkood," iyadoo sheegtay in xidhitaankan loo sameeyay waxa ay ku
tilmaantay "qalalaasaha argagixisada" iyo "si loo xaqiijiyo
ammaanka dalka iyo muwaadiniinta."
Qaar ka mid ah wicitaanada khadka caalamiga ah iyo
fariimaha qoraalka maxalliga ah ayaa sidoo kale u muuqday inay mar kale
shaqeynayaan, qof deggan Tehran ayaa u sheegay CNN Sabtidii. Isku xirka
internetka laftiisa ayaa weli ah mid aan fiicneyn dalka, ayuu yiri dadka
deegaanka.
Masiirka mudaharaadayaasha
Khudbadii sabtida, hogaamiyaha ugu sareeya Iran wuxuu
wacad ku maray cawaaqibka kuwii ka qayb qaatay "rabshadihii" laakiin
ma uusan faahfaahin waxa ciqaabtoodu noqon doonto.
"Dalka uma horseedi doono dagaal, laakiin ma dayn
doono dambiilayaasha gudaha iyo - ka sii muhiimsan - dambiilayaasha caalamiga
ah," ayuu yidhi. "Arrintan waa in lagu daba-galaa iyadoo la
adeegsanayo hababkayaga iyo habka saxda ah."
In ka badan 24,000 oo mudaaharaadayaal ah ayaa la xiray,
sida ay sheegtay HRANA. CNN si madaxbanaan uma xaqiijin karto tiradaas.
Laakiin cabsida ayaa kor u kacday masiirka qaar ka mid ah
mudaaharaadayaasha ka dib markii dacwad oogaha Tehran uu sheegay usbuucii hore
in qaar ka mid ah ay wajihi karaan ciqaab dil ah falalkooda, sida ay sheegtay
wakaalada wararka ee Tasnim.
Horraantii usbuuca, wasaaradda arrimaha dibadda ayaa
sheegtay in mas'uuliyiinta Iran ay qorsheeyeen in ay dilaan hal qof oo
mudaaharaadayay, Erfan Soltani. Qoyskiisa ayaa markii dambe sheegay in dib loo
dhigay toogashadiisa, waxaana Trump uu sheegay in uu helay dammaanad ah in
uusan jirin wax qorshe ah oo lagu toogto Iran. Garsoorka Iran, si kastaba ha
ahaatee, ayaa sheegay in Soltani aan lagu xukumin dil.
Wareysi uu siiyay Fox News, wasiirka arrimaha dibadda
Iran waxa uu sidoo kale tilmaamay in aysan jirin qorshe lagu deldelayo
dibadbaxayaasha.
"Go'aanka ugu wanagsan ee uu qaato ma ahayn
daldalaad in ka badan 800 oo qof laba maalmood ka hor," Trump ayaa ka
sheegay Khamenei Sabtidii mar ay Politico waydiisay suurtagalnimada hawlgal
milatari oo Maraykanku ka fuliyo Iran.
Isaga oo ka jawaabaya faallooyinka Trump, dacwad oogaha
Tehran Ali Salehi ma xaqiijin mana beenin in la doonayo in dad badan la dilo.
"Jawaabtayadu waa mid adag, celinaysa oo degdeg ah," ayuu u sheegay
warbaahinta dawladda Iran.
"Waqtigan xaadirka ah, tiro badan oo kiisas ah ayaa ka dhashay eedeymo waxaana loo gudbiyay maxkamadaha," ayuu yidhi.
